Erişilebilirlik bir tercih değil
Kamu kurumlarının internet sitelerinde erişilebilirlik, tasarım tercihi değil yükümlülüktür — ve artık takvime bağlanmış durumda. 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun bilgi ve iletişim teknolojisinin erişilebilir olmasını zaten arıyordu; 21 Haziran 2025 tarihli ve 32933 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 2025/10 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ise buna somut bir standart ve süre getirdi.
Pratikte bu şu anlama gelir: site yalnız fareyle değil klavyeyle de kullanılabilmeli, ekran okuyucu yazılımlar sayfayı doğru okuyabilmeli, renk kontrastı ölçülmüş olmalı, görsellerin anlamlı metin karşılığı bulunmalı. Denetimsiz bir temenni de değil: erişim ihlalleri Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu'na şikâyet edilebiliyor ve ilk idari para cezaları uygulanmaya başladı.
- Klavyeyle tam gezinme ve görünür odak göstergesi.
- Ekran okuyucu için doğru başlık hiyerarşisi ve etiketler.
- Metin ile arka plan arasında ölçülmüş kontrast oranı.
- Görsellerde alternatif metin; boş bırakılmış değil, anlamlı.
- Yazı boyutu büyütüldüğünde bozulmayan düzen.
- Video içeriklerde altyazı.
- Form hatalarının yalnız renkle değil metinle de bildirilmesi.
Bu maddeler sonradan eklenemez; sitenin kuruluşunda hesaba katılması gerekir. Sonradan yamamak hem pahalıdır hem de sonuç yarım kalır. Biz bu değerleri ölçerek kuruyoruz, göz kararıyla değil.
Vatandaş ne için giriyor
Kamu sitelerinin en yaygın sorunu, kurumu anlatmaya sitenin işlerini anlatmaktan çok yer ayırmasıdır. Vatandaş kurumun tarihçesini okumaya gelmiyor; bir işlem yapmaya geliyor.
En çok yapılan işlemler ana sayfada, tek tıklamayla erişilebilir olmalı: borç sorgulama ve ödeme, başvuru ve şikâyet, nöbetçi eczane, toplu taşıma, imar durumu, ihale ilanları, vefat ve nikâh işlemleri. Kurumun kendisini anlatan bölümler daha içeride durabilir.
Şeffaflık ve veri
Meclis kararları, faaliyet raporları, ihale ilanları, bütçe ve stratejik plan — bu belgelerin yayınlanması hem mevzuat gereği hem de kurumun güvenilirliğinin temeli. Önemli olan yalnız yayınlamak değil, bulunabilir olmalarını sağlamak: arama yapılabilen, tarihe göre filtrelenebilen bir arşiv.
KVKK tarafı da ağır: kamu kurumu vatandaşın kişisel verisini işler ve aydınlatma yükümlülüğü daha görünür olmalıdır. Başvuru formlarında hangi verinin neden toplandığı ve ne kadar saklanacağı açıkça yazılmalı.